महोत्तरी । मधेसको मिथिलाक्षेत्र अहिले भक्तिमा डुबेको छ । शिव आराधनाको साउन र साउन शुक्लपक्षका पछिल्ला १३ दिन मनाइने झुला उत्सवले मिथिला अहिले भक्तिमय बनेको हो । अहिले मिथिला क्षेत्रका मठमन्दिर झुलनोत्सवका गीतले गुञ्जित छन् । साउन शुक्ल तृतीयादेखि पूर्णिमासम्म चल्ने झुलाउत्सवमा सीता र राम एवं राधा र कृष्णका प्रतिमा झकिझकाउ झुला (डोली वा झोलुङ्गा,

हिन्दु धर्ममा लेखिएअनुसार नाग लाई देवताको रुपमा पुजिन्छ, परापूर्व कालदेखि नै विभिन्न पुराण तथा धर्मग्रन्थ आदिमा नागदेवताको विशेष महत्व रहदै आएको पाइन्छ ।नाग भगवान शंकरको आभुषण हो भने भगवान विष्णुको शय्या समेत हो । नागको पूजा गरी तस्बिर टाँस्दा वर्षभरि घरमा नाग, सर्प र बिच्छीलगायत जीवले दुःख नदिने, अग्नि, मेघ र चट्याङको भयबाट बच्न सकिने

पाल्पा । प्रत्येक वर्षको साउन कृष्णपक्ष घण्टाकर्ण चतुर्दशीको अवसरमा मनाइने गठेंमंगाः अर्थात् घण्टाकर्ण पर्व पाल्पामा पनि मनाइएको छ । नेवार समुदायमा घर शान्तिको कामना गर्दै यो पर्व मनाइएको हो । ऐतिहासिक सहर तानसेनको बसपार्क, नारायणस्थान, सित्तलपाटी, टक्सारटोल लगायतका स्थानमा घण्टाकर्णको लिंगाकृति राखिएको छ । नारायणस्थान र टक्सारमा वर्षौपछि यस्तो नर्कट राखिएको छ । संस्कृतिविद् मदन देउराली, देउराली

काठमाडौं । साउन १५ गते आज(मंगलबार) नेपालमा खिर खाएर मनाइँदै छ । वर्षा ऋतुका बेला असार १५ गते दही च्युरा र साउन १५ मा खिर खाने प्राचीन कालदेखिको नेपाली परम्परा अनुसार आज खिर आएर मनाइँदै आएको छ । साउने झरी पर्ने बेलामा तातो खिरले स्वास्थ्यलाई राम्रो गर्ने भएकाले खिर खाने चलन छ। दूधमा मरमसलालगायत चीजबीज

नवरात्रको चौथो दिन आज कुष्माण्डा देवीको पूजा आराधना गरिँदै छ । देवी दुर्गा, आफ्नो चौथो स्वरूपमा कुष्माण्डा नामले प्रसिद्ध हुनुहुन्छ । ब्रह्म या अण्डलाई उत्पन्न गरेको कारण वहाँलाई कुष्माण्डा नामले चिनिन्छ । दशैंको चौथो दिन आज देशभरका शक्तिपिठहरुमा बिहानैदेखि घुइँचो लागेको छ । सूर्यको जस्तो तेज भएकी र वाहन सिंह भएकी यी भगवतीको अट्टहासमा बह्माण्डको सृष्टि र

नवरात्रको तेस्रो दिन नव दुर्गाका नौवटा स्वरुप मध्ये चन्द्रघण्टा स्वरूप नवदुर्गा भवानीको आराधना गरिन्छ । चन्द्रघण्टा नामले देवी दुर्गा आफ्नो तृतीय स्वरूपमा प्रसिद्द हुनुहुन्छ । वहाँको शिरमा घण्टीको आकर जस्तै अर्धचन्द्र धारण गरेकी हुनाले चन्द्रघण्टा नाम रहन गएको हो । वहाँको शारीरिक वर्ण स्वर्णको जस्तै छ, दस बाहुले युक्त देवी चन्द्रघण्टा त्रिशूल, गदा, तरवार, कमण्डलु,

नेपाली हिन्दु धर्मावालम्बीहरूका लागि दशैं सबैभन्दा ठुलो र महत्वपूर्ण चाड हो । यो दशैं कहिलेदेखि मनाउन सुरु भयो भन्ने कुनै एतिहासिक प्रमाण भेटिएको छैन । यो पर्व आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म धुमधामले मनाइने गरिन्छ। पहिलेका हाम्रा पुर्खाहरू अर्धजंगली अवस्थाबाट विकसित हुँदै कृषि युगमा प्रवेश गरे पछि दशैं मान्ने परम्परा सुरु भएको हुनु पर्दछ । पछि

 संसारमा रहेका  सबै भौतिक पदार्थहरु क्षयधर्मा छन नासवान छन अस्थायी छन । स्थायी तत्व केवल ईश्वरमात्र हो यसैले ईश्वरलाई अक्षय भनेर भनिन्छ । अक्षय त्यही हुन्छ जो कहिल्यै नाश हुँदैन  । ईश्वर बाहेक संसारमा हरेक चिजहरु नाशवान छन । क्षयधर्मा वस्तुहरु  असद्भावना अहंकार काम,क्रोध,लोभ,मोह,मद,मात्सर्य र इर्स्या उत्पन्न गराउने प्रबृत्तिका हुन्छन भनें अक्षयधर्मा कर्महरु सद्भाव सकारात्मक

प्रत्येक बर्ष वैशाख शुक्ल तृतीयाका दिनलाई अक्षय तृतीया पर्वका रुपमा मनाइन्छ । यस दिन गरिएको दान, होम, जप, तपको फल अक्षय अर्थात् कहिल्यै नष्ट नहुने भएकाले वैशाख शुक्ल तृतीयाको दिनलाई अक्षय तृतीया भनिएको हो । मत्स्य पुराणलगायत ग्रन्थमा यस दिन गरिएको कर्म फलदायी हुने बताइएको छ । यसै दिन त्रेता युगको शुरुआत भएको मानिन्छ ।

हाम्रा ब्रतपर्वहरु चक्रपाणि गौतम पर्वसंस्कृति पूर्वीय सनातन धर्मदर्शनको मूलमर्म हो । श्रमपूर्वक कर्म गर्ने र यिनै पर्वका अवसरमा सानन्द खुशी बाडने संस्कारले अपनत्व र भाईचाराको बृद्धि गराउँद छ । सनातन धर्मसंस्कार मान्नेहरु  भारतबर्षको विशाल भूखण्डमा बसोवास गर्दछन् र उनीहरुको भाषाभेष अलगअलग रहे पनि  संस्कृति र सांस्कृतिक महत्ता भने सर्बमान्य रहेको छ । सनातन संस्कृति र